بسیاری از ابنیه تاریخی بروجرد نابود می شوند !

بروجرد استان زاگرس وحومه:-میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری امروزه نه تنها در ایران به عنوان یک صنعت بسیار حساس و مهم طلقی می شود بلکه نشان از هویت و هنر مردمان یک دیار می دهد .
امروزه کارشناسان جامعه شناسی بر این باورند که اگر هنر به حاشیه رانده شود آن جامعه کسل کننده بوده و هیچ گونه پیشرفتی در آن رخ نخواهد داد ؛حال با حفظ میراث فرهنگی و صنایع دستی می توان کمک شایانی به حفظ هنرو شادابی جامعه مدرن کرد جامعه ای که اگر هویت خود را به فراموشی بسپارد همه چیز را فراموش می کند که این بسیار ناگوار بوده چرا که عزتی نزد جهانیان ندارد امروزه هر شهری آثار آن خیره کننده تر باشد و صنایع دستی پیچیده تر و پر آوازه تری داشته باشد می تواند با افتخار از گذشتگان خود بگوید و به آینده امیدوار باشد چرا که مردم باور دارند زمانی که با آن شرایط گذشته به شاهکار رسیده اند قطعا آینده ازآن آنها است .
امروزه شاید به جرأت بتوان گفت که جامعه بزرگتر شده و به این روش مدیریت را نمی پذیرد این موضوع در ارتباط با میراث فرهنگی لرستان از شرایط ویژه تری برخوردار است.
به راستی اگر میراث فرهنگی را در بروجرد مورد مطالعه قرار دهیم و ظرفیت آن را بررسی کنیم متوجه آن خواهیم بود که بروجرد راغب به وضعیت موجود نیست و احتیاج به نگاه ویژه تری دارد .
شهری که با 400اثر تاریخی متنوع تنها چهار اثر آن قابل بازدید بوده اما با این حال هیچ کارشناسی دراین چهاربنا برای معرفی به محقق یا گردشگر موجود نیست و باید از خود پرسید آیا با این شرایط می توان میراث فرهنگی یک شهر را حفظ کرد یا حتی معرفی کرد ؟
کار به قدری ضعف دارد که مردم بروجرد امروز توانایی شمارش بیش از 6اثر تاریخی را در این شهر نداشته که باید علل آن را مورد برسی قرار داد .
تاریخچه ی اداره ی میراث فرهنگی بروجرد
به استناد سوابق موجود و بدلیل وجود آثار و ابنیه ارزشمند تاریخی ،قبل از تشکیل سازمان میراث فرهنگی یعنی زمان " سازمان ملی حفظ آثار باستانی "یکی از معدود تشکیلات اداری کشور که با ایجاد دفتر فنی از سوی سازمان وقت گستره عملکرد آن بخشهایی از استانهای همجوار را نیز پوشش می داده است در بروجرد این شهر قدیمی استقرار داشته و با تشکیل سازمان میراث فرهنگی کشور ،این شهرستان دارای اداره ای با 12پست سازمانی بوده و هم اکنون پس از گذشت حدود 20سال از عمر آن ،ادغام سه سازمان با یکدیگر و افزایش چشم گیر حضور سازمان میراث فرهنگی ،صنایع دستی و گردشگری در کشور نه تنها رشد منطقی نداشته بلکه ۶۰%از پست شهرستان حذف شده است .این در حالی است که اداره بروجرد پیوسته از عدم تناسب نیروی انسانی با وظایف محوله و ظرفیت های موجود در رنج بوده است .
حال باید این سوال را پرسید با چه منطقی یک اداره را به عنوان هسته اولیه تشکلات اداری میراث فرهنگی در لرستان با توجه به افزایش تعداد آثار ثبت ملی و همچنین افزایش چشمگیر گردشگر به همراه ادغام سه سازمان با یکدیگر 60درصد از پست سازمانی آن کاسته اند ؟و همان طور که نگارنده اشاره کرد ما در بروجرد هیچ یک از آثار تاریخی مان کارشناسی برای معرفی آن وجود ندارد و گاها برایم اتفاق افتاده که گردشگران را مدیر اداره میراث فرهنگی بروجرد راهنمایی می کند!
شهر تاریخی بروجرد امروز که به عنوان سی امین شهراول ایران از نظر جمعیت شناخته می شود و به استناد به کتیبه ها و آثار موجود از شهر های کهن ایران زمین بوده است و به علت قرار گرفتن در مسیر پرتردد شمال به جنوب از شهر های مسافر پذیر است چرا باید این شهرتاریخی از داشتن یک موزه ی دولتی بهره مند نباشد این درحالی است که شهرهایی را سراغ داریم که 10سال بیشتر نیست که به شهرستان ارتقاء یافته اند دارای موزه ی مردم شناسی هستند در حالی که بروجرد هنوز از این محرومیت رنج می برد
و متاسفانه بسیاری از اشیا یافت شده در بروجرد باید در موزه ای دیگر در لرستان (قلعه فلک الافلاک)به نمایش درآید که این موضوع قابل درک حداقل برای مردم این شهر نیست چرا که داشتن یک موزه ی دولتی و قرار دادن اشیا یافت شده از آن شهر حداقل حقوق مردم یک شهر بوده که به انها هویت را هدیه می بخشد .
نکته هایی از میراث فرهنگی بروجرد :
بروجرد امروز نه تنها در استان از نظر مدنیت از آوازه ی زیادی برخوردار است بلکه در غرب ایران بی نظیر است و ما امروز به استثنا بروجرد در لرستان بنای توحیدی همچون مسجد یا آتش کده نداریم و اگر هم موجود باشد از قدمتی همچون مساجد بروجرد برخوردار نیست مساجدی که جامع آن کهن ترین مسجد تاریخی غرب ایران و سلطانی (امام)آن بزرگترین مسجد تاریخی غرب کشور است به گونه ای که امروز 80درصد مساجد تاریخی لرستان در بروجردمستقر است .
وجود خانه های تاریخی در بروجرد که از معماری خیره کننده ای برخوردار است عملا در لرستان بی نظیر بوده که متاسفانه به علت کمبود اعتبارات در حال تخریب است و نیاز به نگاه ویژه ای دارد .
همچنین اولین مدرسه مدرن غرب کشور با نام دبیرستان پهلوی {امام خمینی(ره)}با معماری اروپایی خود به ثبت ملی رسیده و می تواند ظرفیت بالایی برای احداث موزه ی آموزش و پرورش داشته باشد در دل این شهر تاریخی بنا گردیده .
در جایگاه صنایع دستی شهرستان تنها به این نکته اشاره می شود که از مجموع هشت مهر اصالت (نشان مرغوبیت کالا)اعطا شده توسط یونسکو به هنرمندان لرستانی پنج مهر اصالت توسط هنرمندان این شهرستان کسب شده و طی بررسی های انجام شده حدود چهل حرفه سنتی و صنایع دستی در این شهر رواج داشته که خود یک امتیاز قابل توجه در کشور محسوب می شود.
وجود خانه های تاریخی که امروز همچنان بی استفاده بوده و می توان از ظرفیت موجود در ان برای احداث موزه ورشو در بروجرد اقدام به عمل آورد
مجموعه خانه باغهای منحصر به فرد و نوعا بی نظیر که در بروجرد آنها را تکیه می نامند و نمونه هایی از باغ ایرانی با قواعد ی متفاوت از باغ سازی مرسوم در سطح کشور است در این شهر کهن بنا گردیده که در آینده به آن بیشتر خواهم پرداخت .
محوطه ها و تپه های باستانی فراوان و گسترده در دشت حاصلخیز سیلاخور و ارتفاعات منطقه وجود قریب 400اثر تاریخی شناسایی شده و 165اثر ثبت شده در فهرست آثار ملی و...که یقینا پرداختن به همه آنها در نگاره نمی گنجد جملگی موید وجود بستر پر حجم کار در حوزه های عملکردی اداره میراث فرهنگی بروجرد است به نحوی که از معدود شهرستانهایی است که قبل از تجمع سه سازمان ادغام شده ،دارای تشکیلات اداره میراث فرهنگی بوده است.
اما از دیگر ویزگی های این شهر ارزشمند تاریخی این است که اکثر آثار تاریخی آن محوطه تاریخی نیست بلکه بنای تاریخی است که جملگی در نزدیکی یک دیگر بنا گردیده است و می توان با هزینه کم مجموعه های ارزشمند را در معرض دید علاقه مندان قرار داد اما متاسفانه با کاهش پست سازمانی اداره میراث فرهنگی بروجرد از 12پست به 5پست عملا این مهم غیر ممکن بوده و می توان گفت که میراث فرهنگی بروجرد با این نگرش در حال نابودی است . ودیگر هیچ امیدی به احیای آن نیست چرا که بنا های تاریخی باید مرتب بازدید شده و اشکالات آن رفع گردد و اگر بحرانی برای آن پیش آید دیگر قابل جبران نیست اما واقعا اداره ی میراث فرهنگی بروجرد می تواند با 5نفر نیرو که متشکل از رئیس اداره نیز می باشد 400اثر ارزشمند تاریخی این شهر را مورد بازدید و مطالعه مکرر قرار دهند؟ ضمن اینکه این اداره ماموریت دارد که به صنایع دستی و گردشگری نیز نگاه ویژه ای داشته باشد .
حتی اگر رسیدگی به 400اثر تاریخی هم با پنج نفر نیرو شدنی باشد بالاخره مرمت بنا هزینه بر بوده و به نظر با این گونه تخصیص اعتبار به این اداره مهم در بروجرد نباید انتظار داشت تا 10سال آینده همه بنا های امروزی پابرجا باشند .
با این حال انتظار می رود با تغییر رویکرد مدیرکل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری لرستان و اختصاص زمانی معادل یک روز در هفته را به بروجرد تخصیص دهند و از نزدیک با این مشکلات دست و پنجه نرم کنند و اعتبارات را به جای هدایت به سمت جشنواره ها تنها در محوطه یک بنای تاریخی در لرستان به دیگر نقاط با عدالت و تدبیر هدایت فرمایند تا دیگر شهر ها همچون بروجرد که امروز از دارا بودن حتی یک موزه دولتی رنج می برد و به تنهایی اعتبار مهم تاریخی برای لرستان است بتواند از خدمات این اداره کل بهرهمند گردد