عینا متن مصاحبه در خصوص اصلاح قانون انتخابات ریاست جمهوری با خبرگزاری تشریفات

آقای دعایی به عنوان نخستین سوال در مورد ویژگی های قانون اصلاح انتخابات ریاست جمهوری توضیح بفرمایید؟

بنده هم از شما تشکر می کنم که از این طریق سعی می کنید در بالابردن آگاهی های به خصوص در زمینه حقوق عمومی و شهروندی مردم عزیز تلاش می کنید.

ببینید ما یک قانون اساسی داریم که کلیات را بیان می کند. در همه کشورهای دنیا همینطور است. این قانون فقط اصول اساسی را بیان می کند مثلا نوع رژیم سیاسی و یا شیوه اداره کشور. نباید انتظار داشت این قانون که برتر از همه قوانین است جزیی بحث کند. در خصوص انتخابات قانون اساسی که بسیار هم دقیق تنظیم شده است بیان داشته که در کلیه امور کشور مردم باید مشارکت کنند چه در انتخاب مقامات عالی کشور مثل ریاست جمهوری و چه در انتخاب اعضای شوراها که وظیفه اصلی آن حل امور محلی است. قانون انتخابات ریاست جمهوری که اخیراً نیز اصلاح و ابلاغ شده است جزئیات کامل انتخابات، شرایط رای دهندگان، نحوه اعتراض و مسایل مهم دیگری را مطرح کرده است. قانون قبلی در سال 1364 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده بود ولی در با مرور زمان ایرادات آن مطرح و بر طرف شد و قانون فعلی مشتمل بر 94 ماده و 29 تبصره است. به طور کلی این قانون نواقص قبلی را بر طرف کرده و در نوع خود قانونی است که می تواند در روند برگزای انتخابات بسیار موثر باشد.

یعنی شما معتقد هستید این قانون به طور کامل بی عیب است و دائمی است؟

بنده هیچگاه چنین اعتقادی ندارم و به طور کلی هیچ قانونی نمی تواند مطلق باشد. اگرچنین بود که یکبار قانون را می نوشتند و کاری به آن نداشتند دیگر هیچ قانونی اصلاح نمی شد به عنوان مثال از ابتدای قانون گذاری در کشور ما قوانین جزایی بارها و بارها دستخوش تغییرات شده است و آخرین آن چند روز پیش در روزنامه رسمی منتشر شد علت هم آشکار است این قوانین باید با مقتضیات روز سازگار باشد و الا حتی اگر صریحاً هم از طرف مجلس لغو (نسخ) نگردد متروک خواهد ماند. قانون اصلاح انتخابات ریاست جمهوری هم از این قاعده مستثنی نبوده و ممکن است سال های آینده تغییراتی داشته باشد ولی ما می گوییم در این قانون فعلی سعی شده تا حد امکان مشکلات آن بر طرف شود.

آقای دکتر در این قانون برای اینکه فردی رئیس جمهور شود باید چه شرایطی داشته باشد؟

شاید در ذهن مردم فقط «رجل سیاسی» باشد و تصور نمایند داوطلبان ریاست جمهوری باید رجل سیاسی باشند ولی فقط این کافی نیست. در ماده 35 این قانون همه شرایط را بیان کرده این شرایط بدین ترتیب است: رجال مذهبی و سیاسی، ایرانی الاصل،تابعیت کشور جمهوری اسلامی ایران ، مدیر و مدبر.، دارای حسن سابقه و امانت و تقوی.، مؤمن و معتقد به مبانی جمهوری اسلامی ایران و مذهب رسمی کشور. همچنین طبق ماده 37 این قانون کلیه افرادی که مسئولیت مستقیم در امر انتخابات ریاست جمهوری به صورت اجرا و یا نظارت دارند در صورتی می توانند داوطلب شوند که قبل از ثبت نام از سمت خود استعفا نموده و در آن سمت شاغل نباشند.

آیا در این قانون در خصوص جرایم انتخاباتی هم مقرراتی وضع شده است؟

بسیار سوال خوبی است. شاید بسیاری از مردم عزیز در جریان نباشند. برابر ماده 33 این قانون امور زیر جرم محسوب می شود: خرید و فروش رأی. تقلب و تزویر در اوراق و تعرفه یا برگ رأی یا صورت جلسات.تهدید یا تطمیع در امر انتخابات. رأی دادن با شناسنامه جعلی. رأی دادن با شناسنامه دیگری. رأی دادن بیش از یکبار. اخلال در امر انتخابات. کم و زیاد کردن آرا یا تعرفه ها. تقلب در رأی گیری و شمارش آرا.رأی گرفتن با شناسنامه کسی که حضور ندارد. توصیه به انتخاب کاندیدای معین از طرف اعضای شعبه اخذ رأی اعم از مجریان یا ناظران یا هر فرد دیگر محل صندوق رأی، به رأیدهنده.تغییر و تبدیل یا جعل و یا ربودن و یا معدوم نمودن اوراق و اسناد انتخاباتی از قبیل تعرفه و برگ رأی و صورت جلسات و تلکس و تلفنگرامها و تلگرافها. بازکردن و یا شکستن قفل محل نگهداری و لاک و مهر صندوقهای رأی بدون مجوز قانونی. جابجایی، دخل و تصرف و یا معدوم نمودن اسناد انتخاباتی بدون مجوز قانونی. دخالت در امر انتخابات با سند مجعول. ایجاد رعب و وحشت برای رأی دهندگان یا اعضای شعب ثبت نام و اخذ رأی با اسلحه یا بدون اسلحه در امر انتخابات.دخالت در امر انتخابات با سمت مجعول و یا به هر نحو غیرقانونی.

به نظر شما آیا همزمانی انتخابات ریاست جمهوری با انتخابات شهر و روستا مناسب است؟

طبق ماده 22 قانون انتخابات، انتخابات ریاست جمهوری و انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا همزمان برگزار میگردد و وزارت کشور موظف است تمهیدات لازم برای انتخابات شوراها را نیز فراهم نماید و چنانچه همزمان انتخابات دیگری نیز برگزار گردد، در هر شعبه ثبتنام و اخذ رأی با اعضای واحد، صندوقهای مجزا برای هر انتخابات در نظر بگیرد. بنابراین می بینیم که قانون مسئولین برگزار کننده را مکلف نموده تا انتخابات را همزمان برگزار کنند حتی در تبصره این ماده مقرر داشته در صورتی که در اثر موجبات مذکور در اصل یکصد و سی و یکم (۱۳۱) قانون اساسی دوره ریاست جمهوری قبل از چهار سال به پایان برسد، مجلس جهت همزمان شدن انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا با انتخابات ریاست جمهوری از طریق توقف یا تمدید دوره شوراهای اسلامی در چهارچوب قانون اساسی تصمیمگیری خواهد کرد.

منظور از آراء باطله کدام آراء است؟

به استناد ماده 25 قانون انتخابات ریاست جمهوری در موارد ذیل با تأیید هیئت نظارت یا نماینده وی برگهای رأی باطل و جزء آرای مأخوذه محسوب نشده و مراتب در صورت جلسه قید و آرای مذکور ضمیمه صورتجلسه خواهد شد: آرای غیر قابل خواندن، آرایی که از طریق خرید و فروش به دست آمده باشد، آرایی که سفید به صندوق ریخته شده باشد.
همچنین در صورتی که صندوق فاقد لاک و مهر انتخاباتی باشد، آرا زائد بر تعداد تعرفه باشد.، آرای کسانی که به سن قانونی رأی دادن نرسیده باشند،-آرایی که با شناسنامه افراد فوت شده یا غیرایرانی داده شده باشد. ، آرایی که با تقلب و تزویر ( در تعرفه ها ، آرا ، صورت جلسات ، شمارش ) به دست آمده باشد. ، آرایی که با شناسنامه غیر یا جعلی اخذ شده باشد.،آرای تکراری، آرایی که با شناسنامه کسانی که حضور ندارند اخذ شده باشد. ، آرایی که از طریق تهدید به دست آمده باشد. ، آرایی که روی ورقه غیر از برگ رأی نوشته شده باشد .
البته این آراء جزء آرای ماخوذه محسوب خواهد شد، همین حکم را دارند.
این نکته را هم بدانیم که در صورتی که در برگ رأی نام بیش از یک نفر نامزد نوشته و یا علامت گذاری شده باشد ، برگ رأی باطل است ولی جزء آرای مأخوذه محسوب خواهد شد.

در خصوص تبلیغات داوطلبان قانون چه شرایطی را در نظر گرفته است؟

تاکید قانون بر رعایت مساوات و حفظ اخلاق انتخاباتی است. مطابق با این قانون نامزدهای ریاست جمهوری که صلاحیت آنان توسط شورای نگهبان تأیید و اسامی آنها از طرف وزارت کشور اعلام میگردد هر یک حق دارند به طور مساوی از صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران برای معرفی و ارائه برنامه های خود استفاده نمایند . ترتیب و تنظیم برنامه تبلیغات نامزدهای انتخاباتی از طریق صدا و سیما به عهده کمیسیون بررسی تبلیغات می باشد . چنانچه به تشخیص کمیسیون بررسی تبلیغات برنامههای تبلیغاتی ضبط شده نامزدها در صدا و سیما دربرگیرنده مطالب توهینآمیز یا هتک حرمت سایر نامزدها با دیگر افراد و یا مغایر با قوانین باشد، سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران موظف به حذف آن مطالب است و در صورتی که ضمن پخش برنامه زندهای موارد مذکور از سوی هر یک از نامزدهای انتخابات یا نماینده آنها واقع شود، سازمان موظف است با تشخیص کمیسیون بررسی تبلیغات به میزان مناسب و به صورت ضبط شده فرصت احقاق حق بدهد.

در خصوص ممنوعیت استفاده از امکانات دولتی نیز ماده 68 این نوع تبلیغات را ممنوع کرده و بیان داشته است که انجام هرگونه فعالیت تبلیغاتی از تاریخ اعلام رسمی اسامی نامزدها له یا علیه نامزدهای ریاست جمهوری از میز خطابه نماز جمعه و یا هر وسیله دیگری که جنبه رسمی و دولتی دارد و فعالیت کارمندان در ساعات اداری و همچنین استفاده از وسایل و سایر امکانات وزارتخانه ها و ادارات ، شرکتهای دولتی و مؤسسات وابسته به دولت و نهادها و مؤسساتی که از بودجه عمومی ( به هر مقدار ) استفاده می کنند و همچنین در اختیار گذاشتن وسایل و امکانات مزبور ممنوع بوده و مرتکب ، مجرم شناخته می شود .

ضمن تشکر فراوان از انجام این مصاحبه اگر نکته دیگری دارید بفرمایید؟

بنده هم از شما تشکر می کنم که این فرصت را در اختیار بنده قرار دادید تا گوشه هایی از بایسته های انتخاباتی را به زبان ساده بیان کنم. بنده فقط اشاره کنم خوشبختانه این قانون جدید قانون بسیار خوبی است اگرچه منکر نقاط ضعف آن هم نیستیم. ولی در آن همه چیز پیش بینی شده و هر شخصی كه احساس می کند در حق او اجحاف شده است؛ مسیر اعتراض را به روشنی و شفافیت بیان شده است.